Chưng Mâm ngũ quả ngày Tết trong tâm thức người dân Việt Nam

Ngày Tết ở làng quê phương Nam, nhà nào dù nghèo hay giàu cũng chuẩn bị một dĩa trái cây, để cúng bàn thờ tổ tiên gọi là mâm ngũ quả. Ngũ quả mang con số năm thiêng liêng trong tâm thức Việt, không chỉ là năm thứ trái cây, có thể ít hơn hay nhiều hơn, nhưng đều xoay quanh ước vọng của gia chủ đón mừng năm mới: ” Cầu vừa đủ xài “. Mấy thứ trái cây làm thành tên gọi mâm ngủ quả là những loại bình dị thân quen có thể hái được ở vườn nhà, hay dễ dàng mua được ở chợ quê.

hai trai xung dem chung tren mam ngu qua
Hái trái Xung đem chưng trên mâm ngủ quả

Đi rảo một vòng ra sau vườn là có thể kiếm được một trái dừa tơ bên mé mươn, hái được vài quả xoài chín cây mới hườm hườm ửng da, lựa những trái đẹp để dân cúng đặn tỏ lòng thành. Đu Đủ thì hầu như nhà nào cũng có, chỉ cần chọn một trái no nưỡng tròn trịa còn mỏ vịt để chưng cúng được lâu. Mãng Cầu được chọn vì cái tên đẹp đứng đầu ngũ quả, bất luận là Xiêm hay Ta đều được, nhưng theo lệ thường dân miền Tây hay chọn Mãng Cầu Xiêm, có lẽ do màu xanh biếc của trái tương phản với màu của các loại khác trên mâm, rồi cũng theo lệ đi kiếm một chùm sung cho đồng thanh đồng thủ để mang cái sung túc về nhà. Trái cây thì thân quen bình vị, nhưng cách xây một mâm ngũ quả thì nói lên lòng thành kính của con cháu sống trên cục đất hương quả, nhờ lộc của ông bà để lại được no ấm bình an. Trong vườn ngoài chợ còn bao nhiêu loại của ngon vật lạ, nhưng chỉ dâng cúng những thứ mà khi ghép tên lại nói lên cái ước muốn chân quê: ” cầu vừa đủ xài xung ” hay ” cầu xung vừa đủ xài ” , phải chăng là không giám quên lời dạy của người xưa.

lam mam ngu qua tu trai cay trong vuon
Làm mâm ngủ quả bằng trái cây trong vườn

Cái triết lý sống của nhà nông tay lắm chân bùn , hai sương một nắng ở đồng quê không tham giàu không mộng sa hoa , chỉ mong năm mới gia đình sung túc , chỉ ” cầu vừa đủ xài ” , chứ không vọng tưởng tiền vô như nước vàng chất đầy nhà. Mong ước đó gói gọn trong dĩa trái cây ngày tết , được trưng trên bàn thờ để rước ông bà về vui xuân , nhắc con cháu không quên lời dạy để bầy trẻ trong nhà thấy hình tượng , nghe tên gọi của mân ngủ quả mà gìn giữ nếp nhà.

Đề nghị cho bạn

Giới thiệu tác giả: Biết tuốt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *